پاییزین
یارپاق ترننومو
هئچ می اوخشاییر قولاقلارینی!
اوشاقلارین قاه قاه چکیب گلمه سینی دینله ییر سن می؟
سنی بیلمیره م من کی
اوخولو گؤرمه ده ن قاوولدوم
آنجاق آلیشمیشام یارپاقلارین خزل لیک آهنگیینه
بیر آغیز غزل لیک کیمی
اوخولومو هئیوا آغاجینین آلتیندا قورماق ایسته ییره م
او آندا کی خیش خیش خیشیلداییر بوتون وارلیغیم
پاییزلار گلدیکده!
و پاییزلانیرام طبیعتین سولغونلوغوندا
بویانیرام
بویانمیش پارپاقلارلا
زومارین آردیجا گلن پاییزدا
گؤی، قیرمیز، یاشیل
ساریمتیل
سیز آللاه بیرا آز منه قیش وئرین!
قوی دوشونجه م بوز باغلاسین
قوی دینجه لیم پاییز سیزلیقدان
اوخولسوزلوقدان
یالنیز
بیر گونه داریخیرام
بایرام آیینین اوچو
بیر گون ایکی ده ن اؤتن گون
او گونه همی آغلاماغیم گلیر، همی ده اوخوماغیم:
«بویون آیین اوچودور
بورا بوستان ایچی دیر
دوداقلارین خام شکر
دیلین بادام ایچی دیر»
ماهنی لار ماهنی سی دیر بو ماهنی
یادیمدادیر
آتام قارداشیمی گونه باخان آغاجیلا اوخولا گؤنده ردی
خزلین بیرینده
منی ده نایلون تلیسده ن تیکیلمیش بیر چانتایلا
رزین باشماقلاریمی سوغان آغیز باغیسی لا تیکدیکده ن سونرا!
منده شیلتاقلیق ائتمه ده ن
گونه باخان سیز گئتدیم
دده مین قویدوغو ایزین آردیجا
ایندی هاچان گونه باخان گؤره نده
اوخولا قاچماغیم گلیر
اوزومه آغلاماغیم
منه اوخول دییره م
بو قده ر اوخولو
منه چوخ گؤرمه یین سانا سؤیله ییره م
+ یازیلدیپنجشنبه 23 مهر1388ساهات 6:34 بعد از ظهر یازار: مهرعلی علی پور
|
کوسموشم بیلمیره م نده نین بئله
لاله ده ن نرگیزده ن تر بنؤوشه ده ن
توتقونام پارتلاییر سانکی اوره گیم
آزمیشام یوردومدان همده اؤزومده ن
داغلارین کیسگینلی هاواسیام من
دومانلار چؤکوبدور زیروه مه منیم
دنیزین ان سوسقون چاغینا بنزیر
بولبولسوز قالیبدی باغیم گولشنیم
بولوت تک گؤزومده ن شئه توکه نمه ییر
قالماقال بورویوب بوتون جانیمی
بیر قورتوم سرین سو دیله ییره م من
سووتسون یانقی می آرسین قانیمی
سارایی بوغدولار آرپا چاییندا
خان چوبان باشینا باغلادی قارا
داها اینانمیرام کرمله اصلی
یئتیشسین ویصالا قووشسون یارا
سامان لار ساورولور خرمن اوستونده
دنینی دادمایان ایشچی باشینا
دج لری پوزماسین قویمیون قوشلار
یوخسا حسرت قالار یار یولداشینا
باخیرام تورپاغا سونرا اؤزومه
اوتانیب اؤلوره م بو احوالیما
یئریمده قیزیلدی گؤیوم لاجورد
نییه یانمیرام من صاباحلاریما
تارلادان بئزیبدی کؤنلومون قوشو
نییه بئزمه سین کی بو باش یازیدان
بیز اکدیک هر نه یی اربابلار بیچدی
چؤره ک یئیه نمه دیک ساجدان بازیدان
سونونجو سؤزومو دییم دا بسدی
قایغی نی کده ری اونوتماق اولماز
عارسیز یاشاماقدان اؤلمک یاخشی دی
یارانی سارماسان هئچ واخت ساغالماز
بیزیم اؤرکده کی وطن یاراسی
بیر عصیر دیر کی هئی گونده مه گلیر
باغریمیز بو دردده ن شان شان اولوبدور
اوجو بیز تیکان تک گؤزومو دلیر
سنده وار نه دؤزوم آی مظلوم وطن؟!
بو قده ر دؤزوبسن بیر آزدا بکله
تانریدان اومدوغون یاردیما گووه ن
هله لیک غم یوکون اوره گه اکله
بلکی ده زامان دیر بیزی سیناییر
ان بؤیوک سیناقا مکان بو دونیا
دگیرمانی ایشله ییر دنی بیزلریک
یاشیدا بیلینمیر گلمه ییر سایا
گئجه یاریسی
+ یازیلدیدوشنبه 23 شهریور1388ساهات 1:43 قبل از ظهر یازار: مهرعلی علی پور
|
بر دیوارهای اسرائیل
ترجمه: عبدالرضا رضایینیا ۱۳۸۷/۱۰/۱۵
سرودهای از نزار قبّانی
اشاره:
«نزار قبّانی» شاعر نامدار عرب در ستایش مقاومت فلسطین
و بازخوانی آرمانها و حرمانهای مردم دردمند آن دیار مقدّس
شعرهای درخشانی سروده است؛ «سمفونی پنجم جنوب»
و «کودکان سنگ» از مشهورترین فلسطینیاتِ اوست.
پیشترها -به سال 1380- توفیق داشتهام که کودکان سنگ
(اطفال الحجاره) را به فارسی برگردانم، این بار امّا فاجعۀ خونباری
که بر غزّه میگذرد، سبب آمد تا دیوانِ نزار قبّانی را بگشایم و
فلسطین را باری دیگر در آیینۀ کلماتش به تماشا بنشینم.
این نکته را نیز شایان ذکر میدانم که صدای عاشقانهسرایی
چون قبّانی در قضیّهٔ فلسطین، صدایی ستیهنده و سرشار
از رجزخوانیهای حماسی است.
1
ملّت ما را
ملّتی سرخپوست نپندارید!
ما اینجا ماندگاریم...
در این خاک که دستبندی از گل با اوست...
اینجا سرزمینِ ماست،
از سپیده دَم عمر اینجا بودهایم،
اینجا بازی کردهایم...
عاشق شدهایم...
و شعر نوشتهایم...
ما ریشه داریم در آبراهش
چون گیاهان دریا،
ریشه داریم در تاریخش،
در نانِ نازکش،
در زیتونش،
در گندمِ زردگونش...
ریشه داریم در وجدانش،
ماندگاریم در آذار و نیسانش،
ماندگاریم چون نقش بر فولادش،
ماندگاریم در پیامبر والایش،
در قرآنش
و ده فرمانش...
سؤزون آردیسی
+ یازیلدیپنجشنبه 19 دی1387ساهات 11:35 بعد از ظهر یازار: مهرعلی علی پور
|
بسمه تعالی
ادبیات مرثیه ای در زبان ترکی
ادبیات مرثیهای یکی از غنیترین شاخههای ادبیات مکتوب ترکی میباشد که به حتم در بین زبانهای دنیای اسلام جایگاه ویژه و منحصر بفردی را دارد. در مورد ریشه و پیدایش مرثیه سرایی در زبان ترکی به ریشههای تاریخی و باستانی آن میتوان اشاره کرد و آغیهای سروده شده در مورد مرگ آلپارتونقا (افراسیاب)، اوْخشاماها و آغلاشمالار نشان دهنده این سابقه تاریخی و باستانی است. اما اوج این ادبیات در زمان شکلگیری مراسمهای عزاداری برای سالار شهیدان به وقوع میپیوندد و با استفاده از قالبهای عروضی به گسترش فراوانی دست می یابد. مراسم عزاداری های مذهبی به پشتوانه ی یک ادبیات ششصد ساله ی ترکی یعنی از دوره ی «عمادلدین نسیمی» و «مولانا فضولی» و «شاه اسماعیل» و «همتی انگورانی» تا «نباتی» و «واقف» و «فاضل دربندی» و از آن ها تا «دلریش» و «راجی» و «صراف» و «قمری دربندی» و «جاذب» و «عاصم زنجانی» تا امروزی ها مثل «یحیوی»، «نادری»، «کریمی مراغی»، «منزوی اردبیلی» و «کلامی زنجانی» و «عینی فرد زنجانی» هنوز هم که هنوز هست بهترین و مردمی ترین پایگاه های به کارگیری زبان مادری یعنی ترکی می باشند. شاید حجم، تعداد و تیراژ و نوبت چاپ کتاب های مرثیه ی ترکی با بسیاری از سر فصل های علوم انسانی به زبان فارسی برابری کند. ترکان شیعه مذهبی که تحت سیادت شاه اسماعیل ختایی بنیانگذار حکومت شیعی صفویه از سرزمین های آناتولی شرقی، آذربایجان، ایلات و قبایل ترک قشقائی، خراسانی، اصفهانی، خوزستان، کرمانشاه، عراق عجم و عرب در کنفدراسیون ایلی قزلباش با همدیگر متحد شدند و مذهب شیعه ی اثنی عشری را در فلات بزرگ ایران رسمیت دادند، شاید آنها هرگز تصور نمی کردند که ادبیات مرثیه این قدر بتواند در قالب زبان ترکی دل ها را تسخیر کند و بسی بیشتر از شمشیر و کمان آن ها ماندگاری مذهب شیعه را باعث شود. خدمت ادبیات مرثیه به زبان ترکی و تضیمن ماندگاری آن کمتر از خدمات دیگر آن نیست. نویسنده عالی جاه جلال آل احمد در این خصوص می نویسد« یکی از محافظان زبان بی مدرسه ی ترکی همین مذهب، مرثیه و ادبیّات آن می باشد.» در این مقال نمونههایی از این ادبیات گرانقدر و وسیع را هرچند اندک به خوانندگان و عاشقان امام حسین (ع) تقدیم می نمایم. علاوه بر شاعران بزرگ ادبیات مرثیه ای ترک می توان از مداحان بزرگ ترک، از جمله سلیم موذن زاده، حاج صدیف، داوود علیزاده، تمدن، رسولی زنجانی، کلامی، اصغر زنجانی، غلامرضا زنجانی و ... نام برد.
اینک نمونه هایی از اشعار در خصوص شهدای کربلا:
محرم نوحه سی:حۆسئینین یاسێ باشلاندێ- شاعر: مضطر
« خبردار ائـی عـزاداران، حۆسئینیـن یاسـێ باشلانـدێ
اوْلۇنسۇن عالهمه ائعلان، حۆسئینین یاسێ باشلاندێ»
حضرت ابوالفضل (ع) نؤوحهسی- شاعیر: حسینی:
«من ابوالفضلم جماعت، شؤهرتیم دۆتمۆش جاهانێ
قودرهت-وْ-آللاه اوْغلۇیام من، حیدر-ی-کررار-ی-ثانی»
عاشورا نوحه سی- یحیوی
(جالب است بدانیم که رهبر انقلاب با صدای خود نیز این مرثیه را خوانده اند که از شبکه دو پخش گردید)
«آی باتدێ صۆبح آچێلـدێ، زینب نـوایــه گلـدی
زهرا دئدی حۆسئن وای، عالهم صدایه گلـدی»
حضــرهت-ی-علـــی اصغـــــر (ع) نؤوحـهسی- شاعیر: ذاکـر
«اوْخــلانــان الیمـیــن اۆستـــــه
لایلای ائی سـۆد امـهر اوْغلــۇم
یات بۇ قانلـێ سینـهم اۆستــه
لایلای ائی سۆد امـهر اوْغلــۇم»
علیاکبر نؤوحهسی ایمام حۆسئین (ع) دیلینده ن - شاعر: کهنموئی
«جان وئرهن بۇ چؤلده عطشان، وای جاوان اؤلهن اوْغۇل وای
وای قتیـل-ی-قـوْم-ی-عدوان، وای جاوان اؤلهن اوْغۇل وای»
«علیاکبر»(ع) نؤوحه سی – شاعر: ذاکر:
یارالانمێشام عوْقابێم
ساخلاما ایاق آماندێر
تئــــز یئتیـــر منی آتامــــا
یاندێ دیل-دوْداق آماندێر
زیارت نامه :نوحه زیارت و سلام – شاعر: یحیوی
«تئشنــه ســۇ کنـارینـده، لبلـهره سـلام اوْلسـۇن
قانه غرق اوْلان باشسێز، پئیکهره سلام اوْلسۇن»
نوحه ای از او درباره حضرت ابوالفضل(ع) تبریزلی حاج رضا صراف:
«ذوالجناح اۆستهن یێخێلدێ چون صراط المستقیم
سؤیلهدی اول دمده بسمالله الرحمان الرحیم»
قتلگاه نوحهسی-شاعر: دلکش
« دئ مرتضییه ائی صبا حۆسئن یارالێ جان وئریر
الهستده ائتمیش عهدینین، وفاسینی نیشان وئریر»
ایمامین شهادهتی نوحهسی – شاعر: حسینی
«گؤردۆ قوْدسییان جان وئریر حۆسئن، گیزلهنیر نفهس تازه قان گلیر
دسته-دسته نئیزه وۇران گئدیر، ائیلهییب هوجوم اوْخ آتان گلیر»
حضرت رقیه (س) – شاعر: منزوی
ظۆلمهت گئجه، آی دوْرهسینه هاله گلهنده
قوْرخار نئجه شخص اوْلسا، ائدر ناله گلهنده
نوحه ی موضوع انتظار حضرت صاحب(عج) حاج آقا رهبر :
«ای قلم سؤزلرینده اثر یوخ
آشناده ن منه بیر خبر یوخ»
علیاکبر» نؤوحهسی ایمام حۆسئین (ع) دیلیندهن- شاعر:؟
«سمت-ی-خئیمهگاه گلدی
شاه-ی-کــربلا دایــانـــدێ
سسلهدی باجێ گل آغلا
قانـــه اکبـریـم بــوْیـانــدێ»
علی اصغر (ع) نوحهسی - شاعر: دلریش
« ائــی کوفییـان-ی-بـی وفـا، گَتـدیـز عجـب مئهمـان منــی
قوْیـدۇز سـۇسـۇز اطفالیمـی، بۇ چؤلـده سرگهردان منـی
اؤلـدۆ تمـام یـاوهرلـهریـم، جــان وئــردی تئشنـه اکبـریـــم
گــۆل تـک سـوْلـۇبـدۇ اصغـریـم، بۇ چؤلده سرگهردان منی»
ان شاء الله در مباحث بعد در خصوص ابعاد دیگر ادبیات مرثیه ای ترکی از جمله شبیه خوانی به بحث خواهیم پرداخت.
منابع:
سایت http://oxsama.persianblog.ir
غرب زدگی، جلال آل احمد، تهران
+ یازیلدیپنجشنبه 19 دی1387ساهات 11:16 بعد از ظهر یازار: مهرعلی علی پور
|
معرفی برخی از شعرا
حکیم ملا محمد فضولی...
زهی ذاتین نهان و اول نهاندان ماسوا پیدا
بهار صنعونه امواج پیدا قعر نا پیدا
بلند و پست عالم شاهد فیض وجودوندور
دگیل بیهوده اولماق یوخ ایکن ارض و سما پیدا
کمال قدرتین اظهار حکمت قیلماغا ائتمیش
غبار تیره دن آیینه ی گیتی نما پیدا
دمادم عکس آلیر مرآت عالم قهرو لطفوندن
آنینچون گه کدورت ظاهر ائیلر گه صفا پیدا
گهی توپراغا ائیلر حکمتین بین مه لقا پنهان
گهی صنعون قیلیر توپراقدان بین مه لقا پیدا
جهان اهلینه تا اسرار علمین قالمیا مخفی
قیلیبدیر حکمتین کفار ایچینده انبیا پیدا
نشان شفقتین دیر کیم اولور اظهار حمدیچون
فضولی تیره طبعیندن کلام جانفزا پیدا
مولانا حکیم ملا محمد فضولی
معروفترین شاعر سده دهم هجری است که نه تنها در تاریخ ادبیات ترکی آذربایجان بلکه در تمام ادبیات ترکی جایگاه والا دارد.او فرزند ملا سلیمان حلی بود. زندگی گزاران در تراجم احوال ازو به عزت یاد می کنند و به عشیره "بیات"های آذربایجان از عشایر 24 گانه اوغوزها یا ترکان غز منسوب میدارند.خود در آغاز "حدیقه السعدا" نیز خویشتن را "ترکی زبان" میداند واز زبان ترکی به عنوان زبان اصلی و مادری خود نام می برد.در منابع اسلامی " مولانا.سلطان الشعرا.شیخ الادبا.افضل الفضلا.حکیم ملا محمدبن سلیمان البیاتی البغدادی الملقب بالفضولی" نامیده شده است.
آثار فضولی عبارتند از:
دیوان عربی/مطلع الاعتقاد فی معرفه المبدا والمعاد(علم کلام)/دیوان فارسی/هفت جام(ساقی نامه)/ صحت و مرض/انیس القلب(قصیده)/رند و زاهد/معمیات/فرهنگ منظوم جغتایی.
آثار ترکی:
قیرخ حدیث/ بنگ و باده/لیلی و مجنون/صحبت الاثمار/حدیقه السعدا/شاه و گدا/جمجمه نامه/معمالار/ مکتوبات(منشات)/و دیوان اشعار ترکی.
وی در"900.ه" چشم به جهان گشوده و در"963.ه" وفات می یابد.مزار فضولی بنا به وصیتش در کنار حرم مطهر امام حسین(ع) قرار میگیرد.در حق مزارش چنین نوشته است:
مزاریم اوزره قویمان میل اگر کویوندا جان وئرسم
قویون بیر سایه دوشسون قبریمه اول سرو قامتدن
مزار وی تا سال 1975.ه بر پا بود تا اینکه دولت عراق به دلیل عملیات تعریض کوچه ها آن را به مکان دیگری منتقل کرد.
برای دوستداران اشعار وی غزلیات فضولی را تهیه کرده و خواهم نوشت.
1.
قد انار العشق للعشاق منهاج الهدا
سالک راه حقیقت عشقه ائیلر اقتدا
عشقدیر اول نشئه کامل کیم آنداندیر مدام
می ده تنویر حرارت نیده تاثیر صدا
وادی وحدت حقیقتده مقام عشق دیر
کیم مشخص اولماز اول وادی ده سلطاندان گدا
ایلمز خلوت سرای سر وحدت محرمی
عاشقی معشوقدان معشوقی عاشقدن جدا
ای کی اهل عشقه سویلرسن ملامت ترکین ائت
سویله کیم ممکون مودور تغییر تقدیر خدا
عشق کلکی چکدی خط حرف وجود عاشقه
کیم اولا ثابت حق اثباتینده نفی ما عدا
ای فضولی انتهاسیز ذوق بولدون عشقدن
بویله دیر هر ایش کی حق آدیله قیلسان ابتدا
+ یازیلدیجمعه 29 آذر1387ساهات 8:15 بعد از ظهر یازار: مهرعلی علی پور
|
